“ün tehlikelidir, hele kendi çevrenizden birinin sağladığı ün, yakıcıdır. sıcakkanlı akdeniz ülkelerinde insanlar, kendilerini tutamayıp açığa vururlar bu öfkelerini. eleştirir, dedikodu yapar, saldırır, yok etmeye çalışırlar.

toplumumuza bakın: nazara karşı o kadar çok önlem almaya çalışıyoruz ki, evlerimiz, otomobillerimiz, nazar boncuklarıyla dolu. kurşun dökme adeti sürüp gidiyor. demek ki, birbirimizden çok korkuyoruz ve üzerimize dikilen gözlerin bize zarar vereceğine inanıyoruz.

bu durum, insanda garip ve yabancılaşmış bir acı duygusu oluşturur. savaş ve barış‘taki andrej gibi… borodino savaşı‘nda üzerine ateş edilirken ‘niye benden bu kadar nefret ediyorlar?’ diye düşünür andrej.. ‘annemin o kadar sevdiği, o kadar özen gösterdiği benden’…

gerçekten de sizi ya hiç görmemiş ya da hiç bir ilişkisi olmayan bazı insanlardaki nefretin, size yönelen yok etme isteğinin yırtıcı bir tutkuya dönüşmesi ürkütücüdür. niye o kadar nefret ettiklerini anlayamazsınız.

(…) bu kuytu ve nemli köşelerde düzenlenen saldırılar ve dedikodu kırıntıları, bir bataklık gibi soluduğunuz havayı zehirler, doğal çevrenizde sizi bunaltmaya başlar. yanıtlayamazsınız, çünkü somut bir şey yoktur.

ele gelmeyen, vıcık vıcık, kaygan bir dedikodu ortamıdır bu… susmaktan başka yapılacak bir şey yoktur. her şeyi duyup görerek, taş gibi, kımıldamadan durmak… sövgülerden daha zor olanı, kamuoyunu yanıltmaya yönelik yalanlara dayanmaktır. yalan karşısında bile susmanız gerekir. bu susmanın bedeli sinir bozuklukları, yüzlerce uykusuz gece ve mide ağrıları demektir. oysa sizin üretmek için dingin, uyumlu ve barışık bir dünyaya ihtiyacınız vardır.

(…) ne de olsa, geleneğimizde var. arthur koestler, 13. kabile adlı kitabında, bir arap gezginin eski türk boyları hakkındaki izlenimlerini aktarıyor : ‘türkler, içlerinden birisi sivrildi mi, bizden çok tanrıya yaraşır diye, tutup asıyorlar onu”…